نکات حیاتی در برنامه ریزی درسی

 

نکات حیاتی در برنامه ریزی درسی

آیا تاکنون در هنگام مطالعه به مشکلاتی از این قبیل برخورده اید؟ مثلاً حس می کنید برای مطالعه زمان کافی ندارید، و یا این که برای امتحان مطالعه کرده اید اما تاکنون چیزی به خاطر ندارید و یا این که حس می کنید مطالعه ی مفیدی نداشته اید. این ها همه ناشی از نداشتن برنامه است.چرا که برای یک مطالعه ی مفید نیاز به برنامه ریزی داریم. برنامه ریزی به مطالعات ما جهت می بخشد و از هدر رفتن بسیاری از وقت های با ارزش جلوگیری می کند. اما حال این سؤال پیش می آید که:

چگونه برنامه ریزی کنیم؟
وقتی سخن از برنامه ریزی به میان می آید، برخی افراد از عدم موفقیت در برنامه شان
گله می کنند که: ما برنامه ریزی کردیم ولی پیشرفتی در کارمان حاصل نشد و به سود مورد نظر، دست نیافتیم! باید به این گونه افراد یادآور شویم که در برنامه ریزی، اصولی را رعایت کرد و از اموری پرهیز کرد، و گرنه نمی توان این برنامه را برنامه ای پایا و سودآور دانست.
در این جا به چند عنصر اساسی در برنامه ریزی اشاره می کنیم:

۱- تعیین هدف :
 

برنامه ریزی صحیح، هنگامی امکان پذیر است که هدف، به خوبی تعیین و تعریف شده باشد تا کارهای لازم برای رسیدن به آن انجام گیرد. اهداف، نیروی محرکه افراد برای فعالیت هستند. نقش هدف ها در تعیین استانداردها و الگوها نیز غیر قابل انکار است.

۲- رعایت الویت :
در یک برنامه خوب باید الویت ها را مشخص و آنها را رعایت کرد، زیرا عدم رعایت اولویت، موجب می شود که مسائل مهمی بدون رسیدگی یا به صورت ناقص رها شوند.

۳- شناسایی دزدان وقت :
گاهی تصمیم جدی می گیریم آن طور که برنامه ریزی کرده ایم، عمل کنیم اما کارها به شکلی که برنامه ریزی کرده ایم پیش نمی رود. در پاره ای از این مشکلات، خودمان مقصریم؛ اما در بخشی از این مشکلات، اطرافیان و مسائلی دیگر هستند که زمان را از ما می گیرند و برنامه های ما را دچار آفت می کنند و به ما زیان می رسانند. برای نمونه: تلفن، دوست، تلویزیون، اینترنت و…
در برنامه ریزی صحیح و پایدار باید سعی کنیم دزدان وقت و مشکل آفرینان در برنامه را شناسایی کرده، پیش از انجام دادن کار، آنها را از خود دور کنیم.
عارفی می گوید: «بپرهیز از دوستی با کسانی که برای گذراندن وقت خود به زیارت تو می آیند تا روزت را از تو بگیرند.»(۱)

۴- تلاش در اجرای برنامه :
انسانی موفق خواهد بود که علاوه بر برنامه ریزی صحیح، بر اجرای آن نیز تلاش می کند و در راه آن، پایدار باشد. ثبات قدم در سازمان دهی وقت بر اساس اصول برنامه ریزی، نه تنها افراد را به سوی توسعه و بهبود آشکار رهنمون می سازد، بلکه فشارهای روحی را کاهش داده، در نتیجه، گرایش رفتاری مثبت و خوش بینانه را در زندگی فرد، ایجاد می کند.

۵- یادداشت کردن برنامه :
 

در تعالیم دینی، به نوشتن برنامه ها سفارش شده است.چنان که نقل شده است امام هادی علیه السلام خادمش را به کارهای مختلفی امر فرمود و برای این که در یادش بماند، به او امر فرمود که آنها را بنویسید.(۲)
نوشتن برنامه، فوایدی در بر خواهد داشت که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
یک. با نوشتن برنامه، چیزی از برنامه ها را از دست نخواهیم داد.
دو. برنامه نوشته شده، بار حفظ و نگهداری برنامه را از ذهن بر می دارد.
سه. برنامه نوشته شده، دارای تحرک روانی برای انجام دادن کار است.
چهار. تمرکز بهتری در شخص بوجود می آید و پافشاری بیشتری به انجام رساندن برنامه خواهد داشت.
پنج. تعیین مهلت پایانی:یکی از مواردی که در نوشتن برنامه ریزی روزانه باید به آن توجه شود، تعیین مهلت انجام دادن هر فعالیت است.این کار، شما را مقید می کند تا ظرف زمان تعیین شده، کار را انجام دهید.
حال با توجه به این کار که عناصر برنامه ریزی را شناختیم می توان یک برنامه ریزی صحیح را در قالب مراحل زیر انجام داد.
۱- فهرستی از تمامی فعالیت هایی که می خواهیم انجام دهیم تهیه می کنیم.
۲- فعالیت هایمان را الویت بندی می کنیم به طوری که کارهای مهم و ضروری در الویت قرار گیرند و کارهایی که از ضرورت کمتری برخوردارند در مراتب پایین تری قرار گیرند. حتی شاید لازم باشد گاهی اوقات از کارهای کوچک و ضروری چشم پوشی کرد.
۳- برای انجام هر فعالیت، متناسب با خود آن فعالیت زمان کافی مشخص کنیم که همان طور هم که قبلا گفته شد این کار باعث می شود ما هر فعالیتی را در زمان مشخص شده انجام دهیم و خود باعث صرفه جویی در وقت و زمان است.
۴- ارزیابی و کنترل برنامه: نظارت، ارزیابی و کنترل برنامه، کارآمد ترین قسمت در استفاده از زمان است که احتیاج به وقت، تأمل و درایت همراه با جدیت و پشتکار دارد. بسیاری از این قسمت کار غفلت می ورزند، نقص کار خود را نمی فهمند و راه پیشرفت خود را نمی یابند. باید حتماً در حین انجام دادن برنامه، بر کار نظارت نمود و تمام وقفه ها و مشکلاتی که در برنامه پیش می آید در ستون مربوط به آن در برنامه ثبت کرد. این کار را باید در حین روز انجام دهید. در غیر این صورت، در پایان روز نمی توانید به درستی این وقفه ها را شناسایی کنید.باید هر شب قبل از نوشتن برنامه روز بعد، وقتی را برای بررسی و ارزیابی برنامه همان روز اختصاص دهید و با شناسایی نقاط ضعف و قوت، برای برطرف کردن نقاط ضعف، تدبیری بیندیشید و راهی نو اتخاذ کنید.
پس به طور کلی برای ارزیابی برنامه باید ببینیم آیا زمانی که به هر فعالیت اختصاص داده ایم کافی بوده یا نه، و یا این که در این زمان از این فعالیت نتیجه ی مطلوب را گرفته ایم یا نه؟ که در صورت منفی بودن این جواب ها باید در اختصاص زمان به فعالیت های مشخص تجدید نظر کنیم و زمان های مناسبتری را انتخاب کنیم.

ویژگی های برنامه ریزی خوب :
۱- انعطاف پذیری :
همیشه آنچه در ذهن شما بوده و در برنامه منعکس شده، در عمل اتفاق نمی افتد. آنچه موجب می شود شما از مسیر برنامه منحرف نشوید، انعطاف پذیری برنامه و روش اتخاذی شما در مقابل این گونه حوادث است که شاخص هوش و خلاقیت شما نیز هست.
پس برای آنکه برنامه ی خوبی داشته باشیم باید انعطاف پذیری لازم برای جابه جایی فعالیت ها در زمان دیگر را در نظر بگیریم. یعنی نیازی نیست که دقیقه به دقیقه از زمان مان را در برنامه ذکر کنیم و باید در برنامه زمان هایی برای انجام کارهای پیش بینی نشده هم در نظر گرفت.

۲- برنامه باید بر اساس شرایط و خلقیات هر فرد باشد.
مثلاً ساعت و زمانی که برای هر فعالیت در نظر گرفته می شود باید براساس مشخصات فردی آن شخص باشد.

۳- مشخص بودن الویت ها :
همان طور هم که قبلاً گفته شد الویت بندی فعالیت ها مهم است در مطالعه هم باید شاخص الویت بندی رعایت شود به طوری که برای مطالعه ی کتاب های مختلف آنهایی در الویت قرار گرفته باشند که از اهمیت بیشتری برخوردارند و هم چنین یک کتاب سخت و یک کتاب آسان و بالعکس به صورت پی در پی مطالعه شود، چرا که مطالعه ی دو کتاب سخت به صورت متوالی باعث خسته شدن ذهن و کاهش بازدهی می شود.

۴- فشرده نبودن برنامه :
ممکن است زمانی که برای انجام فعالیتی در نظر گرفته اید کافی نباشد، پس نیاز است علاوه بر زمان مشخص شده، مقداری وقت اضافی را خالی بگذاریم تا در صورت نیاز بتوانیم از آن استفاده کنیم. مثلاً اگر از ساعت ۱۰-۸ را به انجام کار خاصی اختصاص داده ایم. شروع کار بعد را از ۱۰:۳۰ یا ۱۰:۴۵ به بعد انجام دهیم. که از این فاصله ی زمانی می توان هم برای استراحت کردن و هم برای اتمام کار قبلی استفاده کرد و این خود اعتماد به نفس و آرامش خیال بهتری در شما ایجاد خواهد کرد.

۵- مشخص بودن علایق :
در برنامه ای که می نویسیم باید فعالیت های مورد علاقه مان را در برنامه جای دهیم، چرا که مطالعه ی مداوم خستگی مفرطی در فرد ایجاد می کند و این خود باعث دلزدگی از درس و مطالعه می شود که اگر بعضی از فعالیت ها و علایق مان را در برنامه جای دهیم این چنین نخواهد شد.
حال برای آنکه مطالعه مفید و با کیفیت داشته باشیم باید مطالعه مان را تقویت کنیم.

 

راه های ارتباطی با مشاورین ارشد رتبه پرور موسسه حرف آخر:

تلفن : ۰۲۱۶۶۰۲۸۱۲۶  – ۰۹۹۰۳۳۵۷۰۲۰

ساعات تماس با مشاورین حرف آخر:  به صورت شبانه روزی (حتی روز های تعطیل)

سایت مرکزی موسسه حرف آخر: www.harfeakher.org

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *